امتیاز موضوع:
  • 69 رأی - میانگین امتیازات: 2.99
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
روش تهیه صابون
#1
روندهای
صابون سازی ، عملاً از 2000 سال است که بدون تغییر باقی مانده است . روش
عمل ؛ هیدرولیز قلیایی ( صابونی شدن ) چربی است . از نظر شیمیایی ،
معمولاً چربیها همان تری گلیسریدها هستند . روند صابونی شدن شامل حرارت
دادن چربی با محلول قلیایی است . اصولاً در گذشته این محلول قلیایی از
طریق شست و شوی خاکستر چوب ، یا از تبخیر آبهای قلیایی که در طبیعت یافت
می شوند به دست می آمد . امروزه قلیاب صابون پزی ( سدیم هیدروکسید ) به
عنوان منبع قلیا به کار می رود . محلول قلیایی ، چربی را به اجزاء تشکیل
دهنده ؛ نمک اسید کربوکسیلیک با زنجیر طویل ( صابون ) و الکل ( گلیسرول )
هیدرولیز می کند . وقتی نمک معمولی اضافه می شود صابون رسوب می کند . برای
خارج کردن سدیم هیدروکسید اضافی و سدیم هیدروکسیدی که وارد عمل نشده است ،
آن را شسته و ذوب کرده و قالب گیری می کنند .

عمل صابون در پاک کنندگی :

مولکول
صابون دارای سر قطبی است ، که در آب حل می شود ( نمک کربوکسیلات ) و دارای
دم طویل هیدروکربنی است که در روغن محلول است . دم هیدروکربنی صابون در
ماده روغنی حل می شود و سر یونی خود را در خارج از سطح روغن نگاه می دارد
و به همین دلیل ، توانایی انحلال و تمیز کردن چربی و کثافات را دارد .



تهیه صابون :

در
این آزمایش از چربی حیوانی صابون تهیه خواهیم کرد . چربیهای حیوانی و
روغنهای گیاهی استرهای ، اسیدهای کربوکسیلیک با وزن مولکولی زیاد و
گلیسرول است . از نظر شیمیایی ، این چربیها و روغنها را تری گلیسریدها می
نامند .

رایجترین چربیها و روغنهایی که در تهیه صابون مصرف می شوند
، چربیهای حیوانی و پیه آب کرده از منابع حیوانی و نخل و نارگیل و روغن
زیتون از منابع گیاهی هستند . معمولاً صابون سازها پیه آب کرده را با روغن
نارگیل مخلوط می کنند و عمل صابونی کردن را روی این مخلوط انجام می دهند .


صابون حاصل در اصل ، شامل نمک اسیدهای پالمتیک ، استئاریک و اولئیک به دست
آمده از پیه و نمک لوریک اسید و نمک میریستیک حاصل از روغن نارگیل به
منظور تهیه صابون نرمتر و محلولتر اضافه می شود .

در شکل زیر
ساختار ؛ استئاریک اسید ، پالمتیک اسید ، و اولئیک اسید حاصل از پیه و
میریستیک اسید و لوریک اسید حاصل از روغن نارگیل را مشاهده می کنید :



چربیهای
معمولی در واکنشهای ویژه استرها شرکت می کنند ، واکنش مهم و کاربردی
چربیها ، هیدرولیز قلیایی آنهاست . محصول این هیدرولیز ، نمک اسیدهای چرب
است که به عنوان صابون مورد استفاده قرار می گیرند . این واکنش مهم را
صابونی شدن می گویند .

در شکل زیر واکنش صابونی شدن را مشاهده می کنید :



در شکل زیرمکانیسم واکنش صابونی شدن یا مکانیسم واکنش هیدرولیز قلیایی استرها را مشاهده می کنید :



برای تهیه صابون هر چربی یا روغن گیاهی را می توان مورد استفاده قرار داد ، اما چربی جامد بهتر است .

روش کار تهیه صابون :

10
گرم از یک روغن یا چربی را در یک بالن 250 میلی لیتری بریزید و به آن
محلول سود که از حل کردن 10 گرم سود یا پتاس در داخل 36 میلی لیتر محلول
50 درصد ، آب و اتانول 95 درصد حاصل شده است ، اضافه نمائید . با استفاده
از یک مبرد عمودی مخلوط را حدود 30 دقیقه روی چراغ گاز با شعله ملایم
رفلاکس یا بازروانی کنید . پایان واکنش وقتی است که در محلول روغن مشاهده
نشود . سپس الکل را تقطیر کنید و مقطر حاصل را به ظرف مخصوصی منتقل نمائید
و به مسئول آزمایشگاه تحویل دهید . باقیمانده ؛ صابون ، گلیسرین و مقداری
قلیا و الکل است . اکنون 50 گرم سدیم کلرید را در 150 میلی لیتر آب حل
نموده و آن را سرد کنید و مخلوط حاصل از واکنش را به سرعت در آن بریزید و
مخلوط را برای چند دقیقه به هم بزنید و سپس در حمام یخ قرار دهید . مخلوط
باید به دمای معمولی برسد . پس از مدتی صابون جدا می شود . صابون را به
وسیله صاف کردن از محلول جدا نمائید و دو بار با آب سرد بشویید و در معرض
هوا قرار دهید تا خشک شود .

در تهیه صابون به طریق صنعتی ، گلیسرول را به عنوان یک محصول جانبی با ارزش جدا می کنند .
پاسخ


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان