امتیاز موضوع:
  • 2 رأی - میانگین امتیازات: 2
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
مورد درخت مقدس کردها
#1
مورد

اسم گونه : Myrtus communis

خانواده : Myrtaceaea

فارسي : مورد ،مورت ، آس ، عمار

كردي : موْرد . Mowrd

عربي : مرسين ، حمبلاس ، آس ، قمام

انگليسي : Myrtle,True Myrtle

آلماني : Myrte,Myrtenabum

[تصویر:  390px-Myrtus_communis.jpg]



ريخت شناسي گونه :

گياهي درختچه اي ارتفاع آن در شرايط عادي به 1 تا 3 متر مي رسد ، هميشه سبز ، معطر با ساقه هاي بسيار منشعب ، شاخه ها داراي برگهاي نزديك به هم و متراكم با پوشش خاكستري رنگ مي باشد . برگها متقابل ، تقريباَ بدون دمبرگ ، تخم مرغي ، سرنيزه اي ، نوك تيز كامل ، چرمي ، پايا ، بدون كرك وبراق ، پوشيده از نقاط شفاف با رگبرگهاي نامشخص ، گلهاي سفيد رنگ ، معطر ، منفرد ، تقريباَ بزرگ ، داراي دمگل ، پرچم متعدد است ، گاها دو جنس بوده و گرده افشاني آن بوسيله زنبور صورت مي گيرد ، در ضمن گياهي خود گرده افشان هم مي باشد .و گلها از ارديبهشت تا تير ماه ظاهر مي شود ، بذر دهي آن هم مهر تا آبان ماه مي باشد . ميوه سته ، تقريباً گوشتي ، تخم مرغي به رنگ آبي تيره متمايل به سياه داراي تاجي از كاسبرگهاي باقيمانده برآن و دانه هاي متعدد است .

پيدايش گلهاي آن به صورتي است كه مانند برگها و ضع متقابل داشته و در كنار آن به ساقه مي پيوندند .

مورد در جنگل و زمين هاي باير كه در آن درختچه هاي كوچك روييده است و نيز در بين درختان زيتون و دامنه هاي كم درخت كوهستاني و امكن نظير آنها مي رويد ، منطقه پراكندگي آن نيز در مديترانه ، آسيا و ايران مي باشد . به علاوه چون برگهاي سبز زيبا ، به صورت دائمي هستند و گلهاي درشت وزيبا دارد ، پيوسته پرورش مي يابد .

مورد خاك سبك ، لومي و رسي با زهكش خوب را ترجيح مي دهد و گياهي است كه در سايه رشد نمي كند .

گياهان تيره ميرتاسه گياهاني اسانس دارند .

تاريخچه برداشت :

در يونان قديم مورد اختصاص داده مي شد به الهه عشق ، و پرندگان خود را با برگ مورد زينت مي دادند .

درختچه مورد در ميان يونانيان قديم و ملل ديگر از احترام خاصي برخوردار بوده است ؛ كليميان در مراسم مذهبي خود از آن استفاده مي كردند .

از شاخه هاي برگدار مورد ، در مواردي كه افتخاري نصيب مردم مي شد يا فتحي پيش مي آمد تاج زيبايي از آن تهيه مي كردند .

گياه مورد در ميان يونانيان و ملل مختلف سمبل جواني و زيبايي بوده است به طوريكه براي نوعروسان نيز تاجي از آن تهيه مي گرديده است ؛ ضمناً به كاربردن در اين مراسم براي آن بود كه برگهاي بادوام و پاياي آن سمبل عشق و ابديت مي دانستند .

اين گياه را قديم الايام به خاطر ارزش غذايي آن و نيز به سبب اينكه مواد اوليه اي براي رنگ پارچه ها بوده است جمع آوري مي كرده اند .

اندام هاي دارويي :

بخش دارويي اين گياه رابرگها ، ميوه و گالهاي روي ساقه تشكيل مي دهند .

برگهاي هميشه سبز مورد ، پايا ، متقابل ، ساده ، نوك تيز و با حاشيه درشت ، چرمي منقوط و به رنگ سبز تيره و معطر مي باشد . اين برگها چنانچه در سايه آفتاب خشك شده باشند رنگي پرنگ و بويي مطبوع و تند دارند و در صورتي كه در مقابل آفتاب شديد خشك شده باشند رنگ زرد پيدا كرده و بوي بسيار كمي خواهند داشت .

زمان جمع آوري :

بهترين زمان جمع آوري برگ از اواسط بهار تا اواسط تابستان است كه گياه حداكثر فــتوســنتز را انجام مي دهد .

دامنه انتشار :

پراکنش جغرافیایی در ایران :استان خوزستان(لپ سفید کنار رودخانه کارون ، جنوب دهدز: لیر سیاه ، ایذه :شمال غرب بارانگرد )
استان لرستان ( کشور ،اطراف معمولان ، دره رودخانه خرسان ،شهبازان )
استان ایلام ( در بخش چوار :روستای مورت ، در صالح آباد : کن مورت ، در میمه زرین آباد ، در روستای کناریوند از توابع شهرستان ملکشاهی )
استان کرمانشاه ( کیلان غرب ، سراب )
استان گیلان ( هرزویل و حداقل ارتفاع آن در هرزویل 500 متر و منجیل)
استان کرمان ( چهار فرسخ)
استان فارس ( نورآباد ممسنی ، کازرون ،مهارلو ، جهرم ، فیروز آباد ، میمند ، بین رونیز و سوستان ، )
استان هرمزگان ( حاجی آباد : شمیل بالا و بخون )
استان خراسان (خور)
استان یزد (عقدا و نارستانه )
استان چهار محال بختیاری (لردگان و ارمند )
استان سیستان و بلوچستان (کوه های تفتان ، ده پابید وحد اعلای آن از سطح دریا 2000 متر می با شد)

پراکنش جهانی :افغانستان ، پاکستان ، مناطق مدیترانه اروپا ، آفریقا و آسیا



مواد متشكله :

برگهاي اين گياه داراي 1.5- 2 درصد حجمي اسانس است كه قسمت عمده آن را تريپنولن (4.3%) سينئول ، لينالول ، تريپنئول ، ليناليل استات تشكيل مي دهد . همچنين در برگ گياه علاوه براسانس ، تانن ، فلاونوئيد ، ويتامين C وجود داشته و فاقد آلكالوئيد و گليكوزيدهاي قلبي بوده است .

از برگهاي آن اسانسي گرفته مي شود بنام ميرتول اين اسانس حاوي سينوئول – سينالول مي باشد و نيز اسانس حاوي ديانتين نيز مي باشد . علاوه براسانس فرار داراي مفداري اسيد تانيك ، اسيدهاي آلي است .

ميوه آن تانن ، اسانس ، رزين و مقدار كمي از قندهاي اسيد ماليك واسيد سيتريك را دارا مي باشد . دانه مورد داراي چربي است كه شامل اولئين ، سينولئين و... مي باشد .

برجستگي هاي روي ساقه ( گالها ) مورد از قديم الايام ، ديوسكوزيد آن را تحت نام Mgrtidana به عنوان قابض مورد استفاده قرار مي دادند و يا براي آن اين اثر را قائل بودند ، تانن فراوان دارد .

اين گياه داراي مواد قابض مثل اسيد تانيك به فرمول C10H14O2 مي باشد و ويتامين K فراوان و عناصري مثل گوگرد و سلنيوم و اسيدهاي آمينه ترئونين و ميتونين است .

خواص دارويي :

مورد به صورت موضعي در درمان تب خال به عنوان آنتي سپتيك و در درمان التهاب مخاط بيني استفاده مي گردد . ضد احتقان ، قابض ، تقويت كننده و ضد عفوني كننده و ضد انگل . مصرف موضعي آن در بهبود زخم و مصرف خوراكي آن در درمان اختلالات سيستم گوارش ومجاري ادراري كاربرد دارد . هم چنين به صورت خوراكي دذر ناراحتي هاي مجاري تنفسي ، سينوزيت و سرفه هاي خشك به كار مي رود . كاربرد موضعي آن در آكنه ، بواسير و عفونت لثه مي باشد .

اگ با آب آن سر را شسته كه خود مانع ريزش موها بوده و موها سياه كرده ورشد مي دهد و نيز اگر مورد را با حنا بر سر ببنديم سردردهاي مختلف را تسكين ميدهد و نيز براي عرق بين انگشتان و ترك پاها نيز استفاده دارد .علاوه بر آن برگ مورد براي درد معده و ناراحتي هاي رحم زنان كاربرد دارد .

گياه مورد اثر آنتي باكتريال دارد و نيز اثر ضد قارچي برگ مورد مشهود است و پودر گياه مورد در درمان سوختگي كاربرد دارد . مورد اثر ضدعفوني كنندگي دارد و از آن در مصارف داخلي وخارجي مي توان استفاده كرد .

در مصارف خارجي از مورد در رفع بيماري هاي جلدي و مواقعي كه به علت بروز دانه هاي جلدي وپوسته هاي كوچك وسفيد رنگ در پوست ظاهر مي شود ، مي توان استفاده كرد . غرغره جوشانده آن در ضدعفوني كردن و رفع تحريك مخاط دهان مؤثر است .

مورد بوي بد دهان را رفع كرده و نيز نرم كننده پوست خوبي به شمار مي رود .

اسانس مورد فرح بخش و مقوي قلب مي باشد و سر درد ، سرگيجه ، درد چشم ، گوش و دندان را از بين مي برد .

مصرف فرآورده هاي مورد در برونشيت ها ، آسم ، فراخ شدن ناحيه اي يا عمومي برونش ها ، موجبات تسهيل اخلاط را فراهم مي سازد .

تحقيقات جديد نشان داده كه ماده اي در مورد وجود دارد كه به عنوان آنتي بيوتيك عمل مي كند .

در هند از مورد براي درمان بيماري هاي مغزي مثل صرع كاربرد دارد . واز آن به صورت موضعي براي درمان روماتيسم استفاده مي شود.

بايد توجه داشت كه فرآورده هاي مورد نبايد به مقادير زياد و بي رويه و براي مدت طولاني به كار رود ، زيرا بر اثر دفع اسانس از راه دستگاه تنفس ف مخاط برونش ها تحريك شده و عوارض ناراحت كننده اي ايجاد مي شود و اسانس گياه نبايد به صورت خوراكي مصرف گردد مگر اينكه با دستور پزشك مجاز باشد .

موارد استعمال در طب سنتي :

در طب گذشته مورد را تحت عنوان «آس» يا « عمار » به معني نيكويي و خوشبو ناميده بودند و براي آن اثرات قابض ، ضداسهال و تقويت كننده رويش مو قائل بوده اند .

از دمكرده برگهاي آن به صورت غرغره و دهان شويه در موارد آفت (Aphthe ) استفاده مي شده است ، همچنين معتقد بودند كه اسانس مورد فرح آور و مقوي قلب است .

گياه مورد در طب سنتي مردم شمال ايران معمولاً جهت درمان سوختگي به كار مي رفته است .

كاربرد غذايي :

ميوه اش را خام يا پخته مصرف مي كنند ؛ در ضمن ميوه يك عطر خوبي دارد . و قتي اين گياه مي رسد را مي شود مصرف كرد يا اينكه خشك كرده و به عنوان طعم دهنده غذايي به ويژه در خاورميانه مصرف كرد . ميوه در حدود 8 ميلي متر مي باشد . برگها را به عنوان چاشني غذايي استفاده مي كنند . ميوه وجوانه هاي گل را خشك كرده و مثل يك ماده اضافه كننده در شربت يا غذا مي ريزند . روغن مخصوصي از برگها و شاخه هاي كوچك آن مي گيرند كه به عنوان ادويه بويژه با گونه ها ديگر تركيب شود استفاده مي شود . گلها با طعم شيرينش در سالاد بكار مي رود .

ديگر كاربردها :

در مناطق معتدل تر بريتانيا مثل ديوار خانه عمل مي كند . يك روغن مخصوص از پوست ، برگ و گل آن مي گيرند كه در عطر سازي ف صابون و محافظت كنندده پوست كاربرد دارد . از 100 كيلوگرم برگ مورد 10 گرم روغن انتاج مي شود . از گل آن مايع خوشبويي مي گيرند كه به آن (eaudange) مي گويند . از چوب آن يك زغال با كيفيت ساخته مي شود . چوب ان خاصيت الاستيكي خوبي دارد كه از آن چوبها براي بازيهاي ورزشي استفاده مي شود .

جزييات كاشت :

در خاكهايي كه زهكش خوبي دارند خوب رشد مي كنند . خاك با زهكش خوب و حاصلخيزي مناسب تا لومي قليايي و در يك محيط آفتابي را ترجيح مي دهد . گياه آرايشي مي باشد . وقتي در دوره خواب است دماي 10- تا 15- درجه سانتي گراد را به خوبي تحمل مي كند . گياه جوان آن به سرماي ناگهاني بهاره حساس مي باشند و از آن صدمه مي بينند . يك هرس بهاره براي گياه خوب مي باشد .

مورت گیاه مقدس کردان
مورت به عنوان گیاه خاص نادر و کمیاب همواره به خاطر خواص درمانی و همچنین عقاید مذهب در بین کردان احترام داشته است .
این گیاه از گذشته دور به ویژه در زمان اشکـــــانیان که آیین مـیترا پرستی در ایران رواج داشته است مقدس بوده و از آن در مراسم های مذهبی استفاده می شود.
راولنسین در کتاب سفرنامه ذهاب درباره این گیــاه مـی نویسد: گیاه مورت جنبه تقدسی دارد و ارتباط آن با نیایش آناهیتا امری کاملا شناخته شده است ، چنانچه امروزه در هر جای کردستان بوته اي به اسم مورت دیده می شود. یک نوع احترام به آن در محل ایجاد می شودو سـپس به اشاره اثر باستانی دشت گیلان غرب به نام قل( قلعه) می نویسد این گیاه معبدی بوده است برای پــرستش آناهیتا که در نزدیکی این جنگل ساخته شده است و با ورود اسلام به ایران و کردستان بیشتر اســـــاطیر و اعتقاد رنگ و بوی اسلامی به خود گرفته اند و گیاه مورت را به وجــــــــــود آمده از اعرق(دُلدُل)اسب حضرت علی (ع) می دانستند و مردم منطقه این باور کهن را رنگ و بوی اســـــــلامی دادند همچنین این گیاه در کردی سمبل جوانی و شادابی است و تک بیتی های زیادی در بین مردم وجود دارد که چیزهای زیبا را به آن تشبیه می کند .
پاسخ
 سپاس شده توسط نوید خزدوز ، مهسا.م


موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  آشنایی کامل با درخت و میوه انجیر محمد صالحی 0 125 02-03-2014، 05:27 PM
آخرین ارسال: محمد صالحی
  آشنایی با درخت پسته و میوه اش!!! محمد صالحی 0 122 02-03-2014، 05:26 PM
آخرین ارسال: محمد صالحی
  فواید و خواص دارویی پوست تنه درخت و میوه بلوط محمد صالحی 0 105 02-03-2014، 05:21 PM
آخرین ارسال: محمد صالحی
book چرا درخت کاج همیشه سبز است؟ محمد صالحی 6 1,479 01-03-2014، 11:38 PM
آخرین ارسال: محمد صالحی
  پنج درخت هميشه سبز براى بالكن‏ محمد صالحی 0 114 01-03-2014، 06:50 PM
آخرین ارسال: محمد صالحی
  درخت پر ... راز خلقت را ببین محمد صالحی 4 260 27-02-2014، 11:38 AM
آخرین ارسال: Dash @li

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان