امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
ریشه تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق
#1
یکی از مهمترین عوامل شروع جنگ عراق علیه ایران که این کشور رسماً نیز اعلام و بر آن پافشاری کرد ، مسئله ی حاکمیت و مالکیت بر ارودند رود (شط العرب) بود. این مسئله ریشه تاریخی طولانی دارد که به اجمال به بررسی آن می پردازیم.

در دوره ی امپراطوری عثمانی که عراق بخشی از این امپراطوری محسوب می شد، اختلافات دو کشور همواره بر سر اراضی سر حدی بود و عثمانی ها هیچ گاه نسبت به حاکمیت ایران بر اروند رود اعتراض نداشتند چنان که در عهد نامه چهارگانه مرزی که بین ایران و عثمانی منعقد شده است – یعنی عهد نامه قصرشیرین در سال 1639م، عهدنامه کردان در سال 1746 م – هیچ گاه موضوع حاکمیت و تعیین خط مرزی بین دو کشور در اروند رود تصریح نشده است ولی دو دولت عملاً به طور مشترک در اروندرود اعمال حاکمیت می کردند.

در سال 1913،به موجب پروتکل استانبول، حاکمیت بر تمام اروندرود به جز قسمت کوچکی در مقابل خرمشهر، به عثمانی واگذار شد. همچنین به موجب این پروتکل و صورت جلسات تحدید حدود 1914، اراضی وسیعی از ایران جدا و ضمیمه خاک عثمانی شد. به موجب ماده 2 پروتکل 1913 استانبول، کمیسیونی مرکب از نمایندگان چهار کشور ایران، عثمانی، انگلیس و روسیه برای تعیین حدود مرزهای ایران و عثمانی و علامت گذاری آن ها تشکیل شد.

این کمیسیون در مدت یک سال به کار خود پایان داد و در نتیجه 700 مایل از اراضی متعلق به ایران واقع در شمال و جنوب قصرشیرین را به دولت عثمانی واگذار کرد. در این اراضی که بعدها اراضی انتقالی نامیده شد،معادن نفت مهمی کشف شد و امروزه قسمت مهم صادرات نفت عراق از چاه های نفت خانه و خانقین که جزء اراضی انتقالی هستند، تأمین می شود. پروتکل استانبول و صورت جلسات تحدید حدود 1914 هرگز صورت قطعی و قانونی به خود نگرفت و به تصویب مجلس مقننه در دولت ایران و عثمانی هم نرسید.

دولت ترکیه جانشین امپراطوری عثمانی، خود اعلام کرد که پروتکل استانبول را نمی توان یک سند سیاسی معتبر دانست، زیرا شکلی کع برای اعتبار آن لازم می باشد، به خود نگرفه است. در مقابل، دولت عراق –جانشین امپراطوری عثمانی –ادعا می کرد که پروتکل استانبول از ضمائم عهدنامه 1847 بوده و چون ایران در هفدهمین جلسه کمیسیون مختلط 1912، این عهدنامه را پذیرفته، لذا پروتکل 1913 نیازی به تصویب مجدد نداشته است. اختلافات مرزی دو کشور ادامه داشت تا اینکه در سال 1937 عهدنامه دیگری بر اساس عهدنامه ارز روم (سال 1847) و پروتکل استانبول (سال 1913) و صورت جلسات تحدید حدود (سال 1914) بین دو کشور به امضا رسید.

به موجب این عهدنامه، مرز دو کشور در اروند رود به جز در مقابل بنادر آبادان و خرمشهر که بر اساس تالوگ تعیین گردید، ساحل ایرانی اروندرود تعیین شد. ظاهرا دولت یران علت امضای این عهدنامه را اوضاع و احوال آن برهه از زمان و فشار انگلیسی ها می داند.

جهان به سوی جنگ جهانی دوم پیش می رفت و دولت ایران مایل بود با انعقاد پیمان سعد آباد، اتحادی از کشورهای ایران، عراق، ترکیه و افغانستان به وجود آورد. به همین دلیل فقط چهار روز پس از امضای عهدنامه ی 1937، یعنی در 8 ژانویه ی 1937، پیمان سعدآباد بین کشورهای فوق به ثبت رسید. در نتیجه، توافق ایران و عراق بیش از آن که جنبه حقوقی داشته باشد، جنبه سیاسی داشت.

عهدنامه ی 1937 نیز به این اختلافات دو کشور پایان نداد. در نتیجه زمینه ی شروع جنگ 8 ساله ی عراق علیه ایران را فراهم کرد.


آینده چیزی نیست که انسان به ارث ببرد
بلکه چیزیست که خودمیسازد
پس اندیشه رابه جست وجو ویافتن راه حل چگونه ساختن به کارگیریم...


خدااایا دلم گرفته.......ازخیلی ها.......!!!!؟؟؟؟

پاسخ
 سپاس شده توسط WiSe


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان